Beëdigde vertalingen: wat is het?

Je ziet ze vaak passeren: vertalingen voor diploma’s, identiteitskaarten, geboorteakten, enzovoort. Maar al zijn het veelvoorkomende vertalingen, mag toch niet iedereen ze vertalen.

Het gaat hier namelijk om officiële teksten die enkel een beëdigd vertaler mag maken. Maar wat is een beëdigd vertaler nu precies? Welke teksten mogen enkel door beëdigde vertalers worden vertaald en welke moeten bovendien ook gelegaliseerd worden?

In deze blog probeer ik wat meer inzicht te bieden in deze bijzondere tak van ons prachtige beroep.

Disclaimer

Ik ben zelf niet beëdigd en dus kan deze tekst fouten bevatten. Ik baseer me puur op mijn eigen ervaring met beëdigde en gelegaliseerde vertalingen, op wat ik tijdens mijn opleiding heb geleerd en wat ik online lees op websites van erkende instanties.

Corrigeer me dus gerust waar nodig!

Wat is een beëdigd vertaler?

De Vlaamse Overheid formuleert het als volgt:

“Een beëdigde vertaler is een vertaler die een professionele eed heeft afgelegd voor de rechtbank van eerste aanleg van zijn gerechtelijk arrondissement. Deze vertaler is bevoegd om bepaalde officiële documenten te vertalen en te voorzien van een persoonlijke stempel, handtekening en beëdigingsverklaring.”

Wat een vertaler en een beëdigd vertaler dus van elkaar onderscheidt, is de eed die hij aflegt. Deze eed luidt als volgt:

“Ik zweer dat ik mijn opdracht in eer en geweten, nauwgezet en eerlijk zal vervullen.”

Een beëdigd vertaler is dus iemand die een document in de eerste plaats nauwkeurig en trouw vertaalt. Er is geen ruimte voor creativiteit en aangezien alles heel correct vertaald moet worden, moet de vertaler ook blijk geven van gespecialiseerde juridische kennis.

Hoe word je beëdigd vertaler?

Het volstaat echter niet om die eed af te leggen om jezelf ook beëdigd vertaler te mogen noemen. Toch niet anno 2019. Vroeger, als je een vertaaldiploma had, kon je gewoon naar de rechtbank gaan en vragen om beëdigd te worden. Wie geen vertaaldiploma had, kon een examen afleggen bij de Kamer voor Vertalers en Tolken. Ondertussen zijn de voorwaarden echter heel wat strenger geworden.

Zo moet je in België verplicht een opleiding volgen bij een erkende instelling. Deze opleiding bestaat uit twee luiken: je verfijnt enerzijds je vertaalskills, waarbij je het juridische jargon onder de vingers krijgt, en anderzijds krijg je theoretische colleges over de rechtspraak, zodat ook jouw juridische kennis naar een hoger niveau wordt getild.

Pas nadat je slaagt voor deze opleiding en een getuigenschrift van juridische kennis behaalt, kun je een aanvraag tot beëdiging indienen. Maar ook daar blijft het niet bij. Voortaan moeten beëdigde vertalers ook een minimum aantal uren bijscholing volgen om hun beëdiging te behouden.

In Nederland moet je je laten inschrijven in het Register beëdigde tolken en vertalers. Dat gaat echter ook niet zomaar. Je moet ofwel over een vertaaldiploma beschikken ofwel een test afleggen. Ook in Nederland geldt de bijscholingsverplichting.

Welke documenten moeten door een beëdigd vertaler worden vertaald?

Het doel van een beëdigde vertaling is om voldoende rechtskracht te geven aan een document in een vreemde taal (bron: Vlaamse Overheid).

Het gaat dus steeds om officiële documenten die in de rechtbank of door overheidsinstellingen worden gebruikt. Een overzicht:

• Documenten die worden afgegeven door een buitenlandse overheid: burgerlijke stand, gezinssamenstelling, geboorteakte, overlijdensakte, akte van huwelijk, akte van echtscheiding, adoptiebewijs, naamsverandering, inschrijving in het rijksregister, bewijs van goed gedrag en zeden, paspoorten, identiteitskaarten, uittreksel uit het strafregister, rijbewijs …

• Notariële documenten: huwelijkscontract, testament, statuten, verkoopcontract, erfrechtverklaring …

• Medische attesten

• Documenten die de rechtbank uitbrengt: vonnis, onderzoek, getuigenis, proces-verbaal …

• Onderwijs: diploma, diplomasupplement, puntenlijst

• Bedrijfsdocumenten: uittreksel Staatsblad, uittreksel KBO, oprichtingsakte, jaarverslag, algemene vergadering

Beëdigd vertalen of legaliseren?

Iets wat ik aan den lijve heb mogen ondervinden, is dat beëdigd vertalen niet hetzelfde is als legaliseren en dat een beëdigd document zonder legalisatie in sommige gevallen helemaal niet geldig is.

In mijn geval had ik alle identiteitsbewijzen van mijn vriend van het Vietnamees naar het Frans beëdigd laten vertalen om vervolgens te horen dat ik deze vertalingen absoluut niet kon gebruiken voor ons dossier voor gezinshereniging. Nee, zowel de originele documenten als de vertaling moesten worden gelegaliseerd in Vietnam zelf. Een kostelijk avontuur, maar wat betekent het nu precies?

Wat is een beëdigde vertaling?

Een beëdigde vertaling is eenvoudigweg een vertaling die door een beëdigd vertaler is gemaakt. Onderaan staat een stempel, de handtekening van de vertaler en een formule waarmee de vertaler zweert dat de vertaling eensluidend is.

Wat is een beëdigde vertaling niet?

Een beëdigde vertaling zegt eigenlijk niets over het bronbestand. Is dat een officieel document of een kopie? Misschien is het gewoon een vals document? Het zegt met andere woorden niets over de authenticiteit van het document. En trouwens ook niet van de vertaling, want zelfs een beëdigde vertaling kan worden nagemaakt.

Hier komt legalisatie dan te pas: bij legalisatie bevestigt de overheid van het land van herkomst van de klant dat een bepaald document authentiek is en niet vals.

Het kan om drie soorten documenten gaan: het brondocument, de vertaling ervan en een kopie van ofwel het brondocument ofwel de vertaling. Steeds wordt bevestigd dat deze documenten echt zijn en erkend worden door de overheid van het land van herkomst.

Het brondocument en elke kopie ervan worden gelegaliseerd door de dienst buitenlandse zaken van het land van herkomst. De vertaling wordt gelegaliseerd door de rechtbank waar de vertaler een eed heeft afgelegd.

Bij de gezinsherenigingsprocedure moesten we eerst alle brondocumenten laten legaliseren in Vietnam. Vervolgens moest de beëdigde vertaling worden gemaakt en  moest ook nog eens die beëdigde vertaling worden gelegaliseerd. Ten slotte moesten we al deze gelegaliseerde documenten doorsturen naar de Belgische ambassade in Vietnam en hebben zij een apostille toegevoegd, waarmee ze aangaven dat de Belgische overheid de Vietnamese documenten erkende. Een hele klus!

Welke documenten moeten worden gelegaliseerd, hangt af van procedure tot procedure. Het is dus altijd belangrijk dat de klant zich hierover goed informeert.

P.s.: weinig particulieren (mezelf inbegrepen) weten welke documenten moeten worden gelegaliseerd en welke niet. De gemeente had het me op voorhand ook niet gezegd. Het getuigt dus van goede wil als je vermoedt dat een bepaald document gelegaliseerd moet worden en je de klant hiervan op de hoogte brengt. Zo kan hij eens polsen bij de gemeente en investeert hij niet nodeloos in een eerder dure vertaling.

Weet trouwens ook dat particulieren die beëdigde/gelegaliseerde vertalingen aanvragen, vaak aan heel strakke deadlines gebonden zijn. Door hen meteen eerlijk te zeggen dat de brontekst eerst in het land van herkomst moet worden gelegaliseerd in plaats van de tekst onnodig te vertalen, bespaar je kostbare tijd!

En ja, je hebt het wel door, ik ben absoluut niet te spreken over de Vietnamese vertaler die ons enkele kostbare weken heeft ontnomen en nooit de moeite heeft genomen te vertellen dat onze documenten niet geldig waren, ook al was ze volledig op de hoogte van de procedure waarvoor we de documenten nodig hadden.

En wat met apostilles?

Legalisatie is een proces van lange adem. Er komen heel wat tussenpersonen bij te pas en ook heel wat stempels. De handtekening op het document wordt namelijk gecontroleerd. Er wordt nagegaan of die handtekening ook echt toebehoort aan de persoon die als ambtenaar onder de handtekening wordt vermeld.

• Meer info: http://www.agii.be/thema/vreemdelingenrecht-internationaal-privaatrecht/familiaal-ipr/legalisatie/wat-is-legalisatie

Dat is een heel proces waar een aantal landen gelukkig een mouw aan hebben gepast in de vorm van een verkorte procedure: de apostille.

Deze verkorte procedure is van kracht in landen die het zogenaamde Apostilleverdrag getekend hebben (Verdrag van Den Haag van 5 oktober 1961 tot afschaffing van het vereiste van legalisatie van buitenlandse openbare akten).

Daarnaast zijn EU-landen zowel van de legalisatie als apostille vrijgesteld.

Wil je weten welke procedure je moet volgen voor jouw document? Dat kun je ontdekken op deze website: http://diplomatie.belgium.be/nl/Diensten/legalisatie_van_documenten/zoekcriteria

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven